سخت جا رفتن دندهها، افزایش صدای گیربکس یا مشاهده نشتی روغن، از نشانههایی هستند که باید وضعیت روغن گیربکس بررسی شود. در نحوه تعویض روغن گیربکس ام وی ام 110، ابتدا خودرو روی سطحی کاملا تراز قرار میگیرد و پیچ پرکن پیش از پیچ تخلیه باز میشود. سپس روغن قدیمی تخلیه شده، وضعیت آن از نظر وجود براده یا آلودگی بررسی میشود و پس از بستن پیچ تخلیه با واشر سالم، روغن تازه از دهانه پرکن به گیربکس اضافه میشود.
ظرفیت روغن گیربکس مدلهای سه و چهار سیلندر ام وی ام 110 قدیمی حدود ۲.۱ لیتر است و طبق دفترچه خودرو، تعویض آن باید هر ۳۰ هزار کیلومتر یا یک سال انجام شود. البته این عدد ظرفیت مرجع گیربکس است و هنگام پرکردن، سطح روغن باید از دهانه پرکن کنترل شود. زمانی که روغن به لبه پایین دهانه برسد و مقدار کمی از آن خارج شود، سطح داخل گیربکس کامل است؛ بنابراین ریختن تمام حجم روغن بدون کنترل سطح، روش درستی نیست.
مراحل تعویض روغن گیربکس
۱. ابتدا پیچ پرکن را باز کنید
پیش از تخلیه باید امکان پرکردن دوباره قطعی شود. اطراف پیچ پرکن را تمیز کنید، ابزار کاملا اندازه بهکار ببرید و پیچ را آرام باز کنید. اگر پیچ گیر کرده یا لبه آن آسیب دیده است، کار را متوقف کنید. تخلیه پیش از بازشدن پرکن ممکن است خودرو را بدون مسیر مطمئن افزودن روغن باقی بگذارد.
۲. سطح و وضعیت روغن موجود را بررسی کنید
در خودرو تراز و گیربکس خنک، روغن باید نزدیک لبه پایین دهانه پرکن باشد. ابزار آلوده داخل پوسته نبرید. سطح پایین نشانهای برای یافتن نشتی است، نه مجوز افزودن بیبررسی روغن. کاسهنمد پلوسها، درز پوسته و اطراف هر دو پیچ را بازدید کنید.
۳. روغن کهنه را تخلیه کنید
ظرف را زیر گیربکس بگذارید و پیچ تخلیه را آرام باز کنید؛ مسیر اولیه روغن ممکن است جلوتر از پیچ باشد. صبر کنید جریان اصلی و چکهها تمام شوند. خودرو را شدید تکان ندهید و داخل پوسته حلال یا هوای فشرده نفرستید؛ آلودگی یا حلال باقیمانده میتواند به بلبرینگها برسد. راهنمای فنی گیربکس QR512 نیز تخلیه روغن را از طریق پیچ خروج روغن بیان میکند.
۴. روغن و پیچ تخلیه را ارزیابی کنید
تیرگی روغن بهتنهایی خرابی را ثابت نمیکند، اما ذرات فلزی درشت، تکههای براق، بوی سوختگی یا ظاهر شیری نیازمند بررسی است. خمیر فلزی بسیار نازک روی آهنربای پیچ میتواند محصول سایش تدریجی باشد؛ براده تیز طبیعی نیست. ظاهر شیری احتمال ورود آب و حجم بسیار کم احتمال نشتی قبلی را مطرح میکند.
۵. پیچ تخلیه را آماده و نصب کنید
سطح نشیمن، رزوه و آهنربای پیچ را تمیز کنید و واشر لهشده یا ترکخورده را عوض کنید. پیچ را ابتدا چند دور با دست ببندید، سپس طبق گشتاور اختصاصی گیربکس سفت کنید. فشار زیاد رزوه پوسته را خراب میکند و بستن شل نشتی میسازد. نوار تفلون یا چسب فراوان جای واشر صحیح نیست.
۶. روغن تازه را اضافه کنید
شلنگ پمپ را در دهانه بگذارید و روغن را آرام وارد کنید. تزریق سریع میتواند برگشت یا سرریز زودرس ایجاد کند؛ بین مراحل مکث کنید تا سیال پخش شود. معیار پایان، رسیدن روغن به لبه پایین دهانه و خروج مقدار اندکی از آن است. دفترچه ام وی ام 110 نیز سطح صاف، موتور خاموش و گیربکس خنک را مبنا میداند.
ظرفیت ۲.۱ لیتر مقدار مرجع سیستم است و ممکن است پس از تخلیه، کمی روغن در پوسته بماند. بنابراین کنترل از دهانه پرکن بر ریختن اجباری حجم اسمی اولویت دارد. پس از ثابتشدن سطح، چند دقیقه صبر کنید، سرریز را پاک کنید و پیچ پرکن را با واشر سالم ببندید.
۷. نشتی و عملکرد را کنترل کنید
اطراف پیچها را پاک کنید، خودرو را پایین بیاورید و در توقف، عملکرد کلاچ و ورود دندهها را بدون فشار بیازمایید. سپس مسیر کوتاهی را آرام طی کنید و دوباره نشتی را بررسی کنید. زوزه، تقه، بیرونزدن دنده یا ادامه سختی تعویض نیازمند عیبیابی است و نباید با افزودن روغن پنهان شود.
روغن گیربکس چه کاری انجام میدهد؟
داخل گیربکس دستی، چرخدندهها، بلبرینگها، محورها و دیفرانسیل همزمان زیر فشار و برش کار میکنند. روغن میان سطوح درگیر لایه محافظ میسازد، اصطکاک و دما را کاهش میدهد، ذرات ریز سایش را معلق نگه میدارد و مانع خوردگی میشود. کمبود سطح، گرید نامتناسب یا سیال آلوده میتواند تعویض دنده را سختتر و فرسایش قطعات را بیشتر کند.
روی بستهبندی باید گرانروی SAE، سطح عملکرد API، سازگاری با گیربکس دستی و اصالت کالا بررسی شود. روغنهایی با سطح کیفی متفاوت را بدون تأیید سازنده مخلوط نکنید و برای پوشاندن صدای مکانیکی مکمل ناشناخته نریزید. انتخاب لوازم یدکی ام وی ام نیز باید براساس مدل دقیق باشد؛ شباهت ظاهری، سازگاری فنی را تضمین نمیکند.
| وظیفه روغن گیربکس | تأثیر آن در عملکرد گیربکس |
|---|---|
| کاهش اصطکاک | از تماس مستقیم چرخدندهها، محورها و بلبرینگها جلوگیری میکند |
| کنترل دما | حرارت ایجادشده در اثر درگیری قطعات را کاهش میدهد |
| محافظت در برابر سایش | فرسایش دندانهها، بلبرینگها و قطعات متحرک را محدود میکند |
| جلوگیری از خوردگی | از زنگزدگی و خوردگی سطوح فلزی داخل گیربکس جلوگیری میکند |
| انتقال و نگهداری ذرات ریز | ذرات حاصل از سایش را در روغن معلق نگه میدارد تا روی قطعات تجمع نکنند |
| کمک به تعویض نرم دنده | عملکرد صحیح سنکرونایزرها و درگیری دندهها را بهبود میدهد |
| کاهش صدا و لرزش | صدای حاصل از درگیری چرخدندهها و بلبرینگها را کمتر میکند |
ام وی ام 110 در نسخههای سه سیلندر، چهار سیلندر و نمونه مجهز به AMT عرضه شده است. در مدل دستی، راننده کلاچ و دنده را کنترل میکند. AMT نیز اساسا گیربکسی مکانیکی است، اما کلاچ و انتخاب دنده با واحد کنترل و محرک الکتروهیدرولیکی انجام میشود. روغن پوسته چرخدندهها با سیال مدار عملگر AMT یکسان نیست و بازکردن مدار، هواگیری یا تنظیم آن جزو تعویض معمولی واسکازین محسوب نمیشود.
این راهنما درباره ام وی ام 110 قدیمی است. ام وی ام 110S دفترچه مستقلی دارد که ظرفیت ۲.۱ لیتر و روغن SAE 75W-90 با سطح کیفی API GL-4 را مشخص میکند؛ بنابراین نباید این مشخصات را بدون تطبیق با مدل خودرو به نسخه قدیمی تعمیم داد. پیش از خرید، مدل خودرو، نوع گیربکس و مشخصات درجشده در دفترچه همان نسخه را بررسی کنید همچنین برای تهیه روغن گیربکس ام وی ام 110 نیز میتوانید محصول متناسب با خودرو را از فروشگاه چین پارس سفارش دهید.
شرکت ZF درباره عملکرد گیربکسهای AMT مینویسد:
“.ZF automated manual transmission (AMT) technology is designed to automatically engage clutch and gear shift actuation”
یعنی در گیربکس AMT، درگیری کلاچ و جابهجایی دندهها بهصورت خودکار و توسط عملگرها انجام میشود. این ساختار نشان میدهد مجموعه عملگر و سیستم کنترل آن، بخشی جدا از قسمت مکانیکی و روانکاری چرخدندههای گیربکس است؛ بنابراین روغن گیربکس و سیال یا سرویس عملگر نباید یکسان در نظر گرفته شوند و باید براساس دستورالعمل فنی همان گیربکس بررسی شوند.
ابزار و شرایط لازم برای سرویس
وسایل لازم شامل روغن تأییدشده، ظرف تخلیه سه لیتری، پمپ دستی یا سرنگ روغن، آچار متناسب، واشر نو، دستکش، عینک، دستمال بدون پرز، گوه چرخ و خرک استاندارد است. آچار ترکمتر برای بستن کنترلشده پیچها مفید خواهد بود. اندازه ابزار و گشتاور را از راهنمای همان گیربکس بگیرید؛ عدد عمومی ممکن است رزوه پوسته آلومینیومی را خراب کند.
خودرو را روی سطح محکم و افقی بگذارید، ترمز دستی را بکشید و چرخهای روی زمین را مهار کنید. هرگز زیر خودرویی که فقط روی جک ایستاده نروید. اگر خودرو بالا میرود، آن را با خرکهای همارتفاع تراز نگه دارید؛ شیب بدنه سطحسنجی را مختل میکند و باعث پرشدن کمتر یا بیشتر میشود.
آمادهسازی خودرو پیش از تخلیه
رانندگی کوتاه و آرام روغن را روانتر میکند، اما پوسته هنگام بازکردن نباید خطر سوختگی داشته باشد. موتور را خاموش کنید و برای کاهش دما صبر کنید. پیش از شستوشوی سطح، سینی زیر موتور، محل اتصال پلوسها، اطراف پیچها و درز پوسته را ببینید؛ آثار روغن میتواند منشأ نشتی را نشان دهد.
پیچ پرکن روی بخش جانبی گیربکس و بالاتر از پیچ تخلیه قرار میگیرد؛ پیچ تخلیه در قسمت پایین پوسته است. جای دقیق با نسخه و تجهیزات اطراف تفاوت دارد. پیش از بازکردن، پوسته گیربکس را از کارتل موتور تشخیص دهید تا پیچ روغن موتور، سنسورها یا پیچهای اتصال به اشتباه باز نشوند.
چه زمانی کار را به تعمیرکار بسپاریم؟
اگر خرک و سطح ایمن ندارید، پیچ پرکن باز نمیشود، رزوه صدمه دیده، روغن بسیار کم است، براده درشت میبینید یا AMT خطا دارد، کار را به تعمیرکار آشنا بسپارید. خطای AMT میتواند به عملگر کلاچ، فشار مدار، حسگرها، سیمکشی یا تنظیمات مربوط باشد؛ تعویض روغن مکانیکی درمان عمومی این ایرادها نیست.
همزمان با تعویض روغن گیربکس، کاسهنمدهای پلوس، گردگیرها، دستهموتور و اتصالات تعویض دنده را نیز از نظر نشتی، پارگی و لقی بررسی کنید و در صورت نیاز به تعویض، لوازم یدکی ام وی ام 110 موردنیاز این خودرو در چین پارس قابل تهیه است و برای مدلهای دیگر نیز لوازم یدکی خودروهای چینی عرضه میشود.
خطاهایی که نتیجه سرویس را خراب میکنند
بازکردن تخلیه پیش از پرکن، بالا بردن نامتوازن خودرو، روغن نامشخص، پرکردن براساس تعداد بطری، ابزار لق، واشر معیوب و نادیدهگرفتن براده از خطاهای اصلی هستند. شستن پوسته با گازوئیل، مخلوطکردن چند محصول و افزودن مکمل برای رفع صدا نیز اصولی نیست. روغن مصرفشده را در ظرف دربسته به مرکز پذیرش روغن سوخته تحویل دهید.
پس از چند روز، پیچها و اطراف پلوسها را دوباره بررسی کنید. تاریخ سرویس، کیلومتر، نام روغن و مقدار مصرفشده را بنویسید. این سابقه در بازدید بعدی نشان میدهد کاهش سطح ناشی از نشتی بوده یا سرویس قبلی ناقص انجام شده است. نگهداری مؤثر به مشاهده دقیق، سیال صحیح و رفع علت نشتی نیاز دارد.
جمع بندی
تعویض روغن گیربکس ام وی ام 110 زمانی نتیجه درستی دارد که نوع گیربکس، مشخصات روغن و سطح نهایی آن بهدرستی تعیین شود. خودرو باید هنگام تخلیه و پرکردن کاملا تراز باشد، پیچ پرکن پیش از پیچ تخلیه باز شود و روغن تازه تا لبه پایین دهانه پرکن اضافه شود. ظرفیت ۲.۱ لیتر مقدار مرجع است، اما سطح واقعی روغن معیار نهایی محسوب میشود.
بررسی روغن تخلیهشده نیز اهمیت زیادی دارد؛ وجود براده درشت، ظاهر شیری، بوی سوختگی یا کمبود غیرعادی روغن میتواند نشانه نشتی یا خرابی داخلی گیربکس باشد. پس از پایان کار، پیچها، کاسهنمدهای پلوس و اطراف پوسته باید از نظر نشتی کنترل شوند. در نسخه AMT نیز روغن بخش مکانیکی گیربکس نباید با سیال مدار عملگر اشتباه گرفته شود. اگر پیچها آسیب دیدهاند، براده غیرعادی دیده میشود یا گیربکس همچنان صدا و اختلال دارد، ادامه کار به بررسی تخصصی نیاز دارد.
